Logout

 

 

Šlomo Surayt

Süryanice – Aramice Tanıtım Kursu   (Turoyo)

 

ARAMAIC-ONLINE PROJECT (2014-2017)

 

Düzenleme

Shabo Talay

  

 

A1-A2

 

 

 

Bu yayının hazırlanması için Avrupa Komisyonu tarafından verilmiş olan destek, içeriğe yansıyan yazarların görüşlerini onayını teşkil etmez. Komisyon; burada bulunan bilgilerin herhangi bir şekilde kullanılmasından ise sorumlu tutulamaz.

 

 

Önsöz

“Šlomo Surayt – Süryanice Tanıtım Kursu (Turoyo)”; Aramaic-Online Projesi (2014-2017) çerçevesinde geliştirilerek, Free University of Berlin (Koordinatör), Bergen Üniversitesi (Müracat Sahibi), Cambridge Üniversitesi, Leipzig Üniversitesi olmak üzere dört Avrupa üniversitesinden ve Hollanda'daki Aziz Efrem Süryani Ortodoks Manastırı’ndan oluşan bir konsorsiyum tarafından hazırlandı. Avrupa Birliği'nin ‘Erasmus+’ programı tarafından ortaklaşa finanse edilen bu proje, UNESCO tarafından ciddi derecede yok sayılan bir dil olarak sınıflandırılan Aramik Süryanice’nin çevrimiçi bir kurs ve ek öğretim materyali olarak geliştirilmesiyle meydana geldi.

Ders içerikleri Berlin Freie Üniversitesi’nden Prof. Dr. Shabo Talay yönetiminde kendini tekrar eden bir süreçle oluşturuldu. Derslerdeki her ünite ekip üyeleri tarafından bir kaç kez incelendi. Bunlara ek olarak, ders içeriği ve metodolojisi danışma kurulu ve harici gönüllüler tarafından değerlendirildi.

Kurs, genel olarak; ders, içerik geliştiricileri, yorumcular, çevirmenler, teknik editörler, düzen düzenleyicileri ve yazılım geliştiricilerinden oluşan ekip çalışmasının uzun ve zorlu bir sürecinin bir ürünüdür.  Şimdiye dek yapılan tüm gözden geçirme çalışmalarına rağmen, okuyucuların hatalar bulabileceğinin ve bu  nedenle geliştirilecek öğelerin olabileceğinin farkındayız. Bu nedenle kursumuzu okuyanlardan buldukları hataları ve geri bildirimlerini bu kursu daha da geliştirebilmemiz adına aramic.online@gmail.com e-posta adresine göndererek paylaşmalarını rica ediyoruz.

Bu projenin ortaya çıkmasını mümkün kılan, payı olan herkese çok teşekkür ederiz. Herşeyden önce kendi çalışanlarıyla katılan ortak kuruluşlara; Norveç Uluslararası Eğitim İşbirliği Merkezi (SIU), ortaklarımız KANO Suryoyo ve Inanna Vakfı’na teşekkürlerimizi sunuyoruz. Farklı Avrupa ülkelerinde yayımlama faaliyetlerimiz sırasında projemizi destekleyen tüm organizasyonlara ve bireylere minnettarız.

Aramaic-Online Projesi’nin tüm aşamalarında paha biçilmez destek ve katılımlarından dolayı Bergen Üniversitesi'nden Arve Kjell Uthaug ve Dr. Ludmilla Torlakova'ya özel teşekkürlerimizi sunuyoruz.  

 

Berlin, Temmuz 2017

Aramaic-Online Projesi adına

ShaboTalay

 

Yazım Ekibi


Prof.Dr.ShaboTalay                 (proje direktörü, içerik geliştiricisi, gözden geçirme, son düzeltmeler)

Murat Can                              (ana metin yazarı, içerik geliştiricisi, gözden geçirme)

Barbara A. Üzel                       (içerik geliştiricisi, gözden geçirme)

Nicolas Atas                            (içerik geliştiricisi, gözden geçirme)

Dr.NauresAtto                         (içerik geliştiricisi, kültürel notlarla ilgili gözden geçirme)

Polycarpus Dr. Augin Aydin    (gözden geçirme)

Dr. Jean Yoseph                      (gözden geçirme, tasarım editörü)

Hanibal Romanos                    (gözden geçirme)

Soner Ö. Barthoma                 (proje kordinatörü, gözden geçirme)

 


Harici  Gözden Geçirenler

Prof.Dr. Otto Jastrow (Tallinn); Prof.Dr. Sergey Loesov (Moscow); Asistan Prof. Dr. Ablahad Lahdo(Uppsala)

 

Yabancı Dillere Çeviriler:

Almanca          Barbara A. Üzel, Dr. Jean Yoseph, Charlotte Asbrock, Dr. Stefanie Rudolf, Eddie Talay

İngilizce          Dr Naures Atto (ana tercüme), Keri Miller (1-2.Üniteler tercüme ve 13-16.Üniteler Gramer tercümeleri), Lea Rasche (3-12.Üniteler Gramer Açıklamaların tercümeleri)

İsveçce            Hanibal Romanos, Dr. Ablahad Lahdo (Gramer tercümeleri)

Flemenkçe       Murat Can, Martin Can, Katrin Can ve  ÖzcanBozkurt (1.-2. Üniteler tercümeleri)

Fransızca         Nicolas Atas

Arapça             Dr. Jean Yoseph

Türkçe            Ellie Doğan

 

Seslendirme

Kadın:                         Barbara A. Üzel, NinhursagTadaros

Erkek:                         Murat Can, Dr. Jean Yoseph, Dr.Yousef Kouriyhe

 

Teknik Geliştirme ve Tasarım 

Prof. Dr. Eckehard Schulz, Andy Wermcke,

Jonathan F. Schmid, Dr. Jean Yoseph ve Soner Ö. Barthoma

 

Danışma Kurulu

Prof. Otto Jastrow (Tallinn Üniversitesi), Prof. Geoffrey A. Khan (Cambridge Üniversitesi),

Prof. Arnold Werner (Heidelberg Üniversitesi), Dr. Jan van Ginkel ( Amsterdam Açık Üniversitesi)

 

Tasarım

Freie Universität Berlin, CeDIS (Website)

Spektrum 44 GmbH, Germany (Web Tasarım )

SharokinBetgevargis, USA (Logo, Kurumsal Tasarım)

TBA Form, Sweden (Kitap düzeni)

Giriş

Süryanice, Türkiye’nin güneydoğusunda yer alan Turabdin bölgesinde yaşayan Süryani Hristiyanların konuştuğu Neo-Aramice bir dildir. Akademik olarak Süryanice “Turoyo” olarak bilinir. Ancak bu dili konuşanlar bu akademik terimi kabul etmezler ve konuştukları dile Süryanice derler. Bu terim Klasik Süryanice’de “Suryå'īṯ” olarak geçer ve Süryanice yada Süryanilerin konuştuğu dil anlamına gelir. Bugün Avrupa’da bu dili konuşan pek çok kişi konuştukları bu dile basitçe Süryanice demektedirler. 


 

Şekil 1: Harita Süryanice’nin aslen konuşulduğu yerleri göstermektedir. 

Bu kursta, Turabdin'de bu dili konuşanların geleneksel olarak kullandıkları Süryanice terimini kullanmayı seçtik. Bu terim aynı zamanda Batılı bilimadamlarının daha çok kullanmış olduğu Turoyo terimi haricinde de kullanılabilir.

Diasporada konuşulan Süryanice, Turabdin'deki herhangi bir yerel lehçe ile aynı değildir. Šlomo Surayt Kursu’nda sunulmakta olan dil, benzersiz sayılabilecek yeni içeriği ile Süryanice’nin hafifçe birleştirilmiş ve diasporada geliştirmiş halidir.

Bugün, Turabdin bölgesinde yalnızca 1.500 civarında insan Süryanice konuşmaktadır. Bununla birlikte, Avrupa diasporasında 250.000'den fazla kişi Süryanice’ye "ana dili" demektedir. Süryanice, Süryani Kiliselerinde kullanılan ayin dili olan Klasik Süryanice (kṯobonoyo)lehçesi değildir. Neo Arami dilleri arasında Süryanice Doğu Neo Aramicesi olarak sınıflandırılır, bu da Yahudi ve diğer Irak ve İran'ın Hıristiyan Neo-Aramice lehçelerini içerir.

 Aşağıdaki tabloda Süryanice’nin Neo-Aramice dilleri içindeki sınıflandırması gösterilmektedir: 

Batı Aramicesi

Doğu Aramicesi

Batı Neo-Aramicesi

Doğu Neo-Aramicesi

Maʿlula,

Baxʿa,

Ǧubbʿadīn

 

Batı Süryanicesi

Doğu Süryanicesi

Süryanice/Turoyo

Mlaḥsō

 

Kuzeydoğu Neo-Aramicesi (KDNA)

-        Hristiyan KDNA

-        Yahudi KDNA

Neo-Mandaik, Iran

 

Anadili olarak Süryanice konuşanların çoğu kendini Süryani olarak tanımlamaktadır. Batı dillerinde konuşmacı topluluğunun adlandırılması konusunda farklı gruplar arasında bir anlaşmazlık bulunur. Öğrenci aynı grup içinde Süryani, Arami, Asuri gibi farklı isimlerle veya yeni bileşenleri olan farklı tanımlarla karşılaşabilir. Bu konuyla ilgili olarak tartışma yaratmamak için Süryaniler- Süryanice terimlerini kullanmayı tercih ettik.

Diğer dillerde, kabul gören ve yaygın olan terimlerden birini kullanırız. Burada ŠlomoSurayt'ın amacının bu dili konuşan kişilerin isimleri yada aslen bu dili kimlerin konuştuğu ile ilgili bir tartışma yaratmak değil -aksine; Süryanice öğrenmek isteyen herkese bu dili öğrenebilmeleri için bir fırsat sunmak olduğunu belirtmek isteriz.

Projemizle başlayana kadar Süryanice’nin belirli bir bir imlası yoktu. Bizler bu proje için hem Süryanice hem de Latin alfabesi ile yazımında kullanılabilecek yeni bir yazım metni geliştirdik. Dolayısıyla Šlomo Surayt Projesi’nde kullanılan yazım sistemi, Bergen Üniversitesi, Cambridge Üniversitesi, Berlin Freie Üniversitesi ve Hollanda’daki Mor Efrem Süryani Ortodoks Manastırı’nda 2012'den bu yana yapılan çalıştayların ve yapılan pek çok sözlü görüşmelerin ve araştırmaların sonucudur. İmla bilgilerinin hazırlanması ile ilgili yapılan bu toplantılara birçok uzman, akademik profesyonel ve Süryanice’yi ana dili olarak konuşanlar katılmıştır.

 

Kurs hakkında

ŠlomoSurayt, Süryanice’yi günümüzde ana dili olarak konuşanlar gibi öğretmeyi amaçlar. Dersler, öğrencilere çeşitli konularda iletişim açısından yetkinlik düzeyini artırmalarını  sağlamaktadır. Her bir ünite öğrencinin okuma, yazma, dinleme ve telaffuz becerilerini geliştiren ve içeriğe bağlı öğelerin yer aldığı "kültürel notlar" içeren materyalleri içerir.

Dersler, Ortak Avrupa Diller Referansı Çerçevesine (CEFR) göre A1-A2 seviyesine (başlangıç seviyesi) eşdeğerdir. Her seviye 8 üniteden oluşur, toplamda ise 16 ünite vardır. Öğrenme üniteleri; günlük karşılaşmalar ve durumlarla ilgili metinler ve diyaloglar, yapısal gramer açıklamaları, kelime dağarcığı ve gramerle ilgili alıştırmalar içerir. Sözcük listesi sadece kelime biçiminde (word format) değil, aynı zamanda deyişleri de öğretir.  Her bir ünite tam bir kelime listesi ile biter.

Dersler, Süryanice konuşanların gündelik yaşantısındaki  konular çerçevesinde oluşturulmuştur. Anlatılarda seçilen ana kurmaca karakterler Diaspora'da yaşamakta ve tebrik, aile, gıda, kıyafet, tarım ve iş gibi farklı pek çok temel konular hakkında iletişim kurmaktadır. Kurs içeriğinin neredeyse yüzde 90'ında, yerel Süryanice konuşan kişiler tarafından kaydedilmiş ses dosyaları ile geliştirilmiştir (hem kadın hem de erkek sesleri şeklinde). Bu da, öğrencilerin kelime ve deyimlerin doğru telaffuzunu öğrenmelerine ve uygulamalarına ve Süryanice’ye özgü dil melodisini kavramalarında yardımcı olur.

Alıştırmalar, öğrenilen sözcük bilgisini kelime ve deyim biçiminde birleştirmek ve doğrudan dilbilgisine bağlantısını kurmaya yardımcı olması için oluşturulmuştur. Tematik kültür notları ise, öğrenicilere geniş bir kültür çerçevesi ile dil öğrenimininin bağlantısını kurmak adına benzersiz bir fırsat sunar. Kitabın sonunda ise öğrenciler fiil çekimlerinin bir listesini ve kitapta kullanılan tüm kelimeleri içeren ayrıntılı bir sözlük bulacaklardır.

Eğer ilginiz varsa Süryanice öğrenmek eğlenceli olabilir, ancak herhangi bir yeni dili öğrenmek için motivasyonunuz yoksa bu zor olacaktır. Semitik dilleri bilen öğrenciler, Süryanice öğrenirken kesinlikle bazı avantajlara sahiptir, ancak burada göreceğiniz dersler önceden bilgi birikimine sahip olmayı gerektirmez. Derslerde, öğrenciye Süryanice’nin yazı ve ses sistemine alışması için ilk iki bölümde ses bilim ve yeni geliştirilen imla sistemi tanıtılmıştır.

Kurs, temel Süryanice’yi konuşma, anlama, okuma ve yazma becerisi edinmek isteyen bağımsız ve sınıf temelli öğreniciler için eksiksiz bir kaynak olacak şekilde tasarlanmıştır. Kursun çevrimiçi sürümü İngilizce, Almanca, İsveççe, Hollandaca, Fransızca, Arapça ve Türkçe olmak üzere yedi dilde hazırlanmıştır.

 

Geçmişte Süryanice Öğreniminde Kullanılan Araçlar

1980'li yılların başında, İsveç’te Süryanice okullarda "anadil eğitimi" düzenlemeleri çerçevesinde öğretilmeye başlandı. Bu amaçla, Süryanice eğitim ve öğretim materyalleri oluşturmak ve geliştirmek için  İsveç Ulusal Öğretim Araçları Enstitüsünde (SIL) bir proje başlatıldı. Bu projede yer alan ekip, Latin Alfabesi ile yazılan Süryanice alfabesini  geliştiren, dilbilgisi, sözlük, birkaç ders kitabı ve öğretim materyali yayınlamış olan Dr. Yusuf Ishak’ın gözetimindedir çalışmalarına devam etti.

Otto Jastrow'un Lehrbuch der Ṭuroyo-Sprache (Semitica Viva 2. Wiesbaden: Harrassowitz, 1992) hala Süryanice öğrenmek için kullanılan bilimsel kapsamlı bir ders kitabıdır. Son on yılda, Süryanice üzerine hazırlanan aşağıda isimleri verilen ders kitapları ise farklı Avrupa ülkelerinde yayınlanmıştır:

Jan Beṯ-Sawoce: Svensk-nyvästsyriskLärobok - Swedi-Şurayt [Ţuroyo], Södertälje: Nsibin  2008. based on: Jastrow Otto, Lehrbuch der Ṭuroyo-Sprache).

Murat Can: Toxu YёlfinaSurayt. Laten we Suraytleren. Glane-Losser: Bar HebraeusVerlag 2014.

Mikael Oez: Modern Aramaic in Practice. Modern Aramaic Press 2014.

Sami Ucel: Ṯuroyo. Der syrisch-aramäische Dialekt von Turabdin. Wien: Selbstverlag 2015.

 

Süryanice öğrenen kişiler için hazırlanmış olan bu yayınlar sayesinde, tehlikedeki bu dil hakkında büyük bir farkındalık yaratmış ve dilin gelişimine katkıda bulunmuştur.

Bütün bu girişimlerden ayrı olarak, ŠlomoSurayt, dil öğreniminde en yeni bilgi teknolojisi araçlarını bütünleştirerek çevrimiçi kullanıma sunan ilk ve tek kurstur. Bilimsel araştırmaya dayanan, dil için birleştirilmiş bir standartlar öneren kurstaki bu dersler sayesinde kişinin konuştuğu toplulukta geniş bir kabul görmesini amaçlanmaktadır. Hedef grupların ihtiyaçlarını karşılamak için derslerde hem Süryanice alfabe hem de Latince alfabe olmak üzere her iki yazı sistemi yan yana kullanılmıştır. Derslerin sunumunda, dil öğrenmeyi zevk haline getirmek için eksiksiz ses dosyaları da dahil olmak üzere modern ve öğretici yöntemler kullanılmıştır.

Süryanilerin bulunduğu ülkelerin tümünün birincil dillerinde eşzamanlı olarak yayınlanacak olan Šlomo Surayt Projesinin dünya çapında bir Süryanice dinleyici kitlesine ve beraberinde herhangi bir toplumdan bu dili öğrenmek isteyen yeni öğrencilere ulaşması umulmaktadır.

Bu proje tüm dünyadaki ikinci ve üçüncü kuşak Süryanice konuşan kişileri atalarının ana dillerini konuşmaya teşvik ederek mevcut dil kimliklerini yerleştirecek motivasyon ve cesaretlerinin arttırılmasını amaçlamaktadır.

Süryanice’nin akademik bibliyografyası ve Süryanice’deki yayınların listesi Ek-I'de bulunmaktadır.